https://www.youtube.com/watch?v=_CP4ywVKiEs&feature=youtu.be&fbclid=IwAR0VQdx7PRjLgtq0gdvfCl7ZQGejoL9Y9Qldl-LDpzleah0NEtd9lOQkOJ0
Օրեր առաջ համաշխարհային շուկաներում գրանցվեց ոսկու գնի աճ և այն գերազանցեց 2000 դոլարի սահմանագիծը:
Հավելենք, որ երբեք ոսկու գինը այսքան բարձր չի եղել: Փորձագետները հիշում են, թե ինչպես 2008-2011 թվականներին ոսկու գինը 900 դոլարից, երեք տարվա ընթացքում հասավ մինչև 1900 դոլարի սահմանագծին:
Դա բացատրվում էր այն ժամանակվա համաշխարհային ֆինանսական չգնաժամով: 2011 –ին այն հիմնականում ավարտվեց և արդյունքում ոսկու գինը կրկին անկում ապրեց մինչև 1100 դոլարի չափ:
Հետագայում ոսկին սկսեց կրկին դանդաղ աճել, իսկ վերջին վեց ամիսների ընթացքում ոսկու գինը բարձրացավ մոտ 20 տոկոսով:
Փորձագետների կարծիքով այն մի քանի պատճառների հետևանք է:
Առաջին
Ոսկու գնի բարձրացումը օբյեկտիվ բնույթ է կրում, քանզի վերջին 40 տարիների ընթացքում այն տարբեր փուլերով բարձրացել է: Իսկ ոսկու գնի աճի ֆունդամենտալ պատճառներից է այսպես կոչված Բրետոն-Վուդյան համակարգից հրաժարումը, որից հետո սկսած անցյալ դարի 70-ական թվականներից ոսկու գինը ունեցել է հիմնականում աճի տենդենց:
Երկրորդ
Ոսկու գնի այս օրերի աճի վրա ազդեց կորոնավարակի գործոնը: Շուկաների զարգացման անորոշությունը, տնտեսությունների անկումն ու անհայտությունը, թե երբ կարող է ավարտվել այս վարակը ստիպում են ներդրողներին հրաժարվել ռիսկային գործարքներից և վերադառնալ «ոսկու հանգրվան»:
Երրորդ
Կորոնավարակի հետ միասին, սկսվում է ամերիկյան ամենա խոշոր ճգնաժամներից մեկը, որի արդյունքում, այս տարվա երկրորդ կիսամյակում ամերիկյան տնտեսության անկման ցուցանիշը 30 տոկոսի չափ է հասել: Նման իրավիճակ չէր եղել ԱՄՆ-ում սկսած 1929 թվականից:
Չորրորդ
ԱՄՆ-ում նախագահական ընտրությունների շեմին սկսվել է այդ երկրում կատաղի պայքար այդ երկրի քաղաքական վերնախավում, որի արդյունքում էապես տուժում է կրկին ամերիկյան տնտեսությունը:
Իսկ եթե հաշվենք այն հանգամանքը, որ դեմոկրատների թեքնածու Բայդենի հաղթանակի հավանականությունը կտրուկ բարձրացել է սևամորթ Ջորջ Ֆլոյդի սպանությունից հետո, ապա կարող ենք արձանագրել, որ ամերիկյան տարադրամի վիճակն էլ ավելի վատթար վիճակում կարող է հայտնվել, քանզի Բայդենի ծրագրի առանցքում հարկերի կտրուկ բարձրացման խնդիրն է դրված, որը կորոնավարակի և այդ երկրում աղքատների աճի պարագայում հասկանալի է: Սակայն ոսկու համար դա ազդանշան է, որ դոլարը էլ ավելի է թուլանալու: Արդյունքում ոսկին հենց այսօր է սկսում ազդել այդ երևույթներին:
Հինգերրորդ
Ամերիկյան տնտեսական մենաշնորը ողջ աշխարհով մեկ մոտենում է իր ավարտին և դրա մասին վկայում է շատ հանգամանքներ: Դրանով է պայմանավորված նաև այսօրվա սկսված չին-ամերիկյան տնտեսական պատերազմը:
Եթե այսօր համաշխարհային ներդրումների մոտ 60 տոկոսն է պահվում դոլարի մեջ և այս տարադրամով է կատարվում գործարքները, ապա ըստ փորձագետների մեծ մասին կարծիքով մոտագա ժամանակահատվածում դոլարային պահուստները կարող են կրճատվել մոտ 30 տոկոսով: Շատերի կարծիքով դոլարի փոխարեն մոտ 20-25 տոկոսով կաճեն եվրոյով պահուստները, որոնց մեջ է տեղակայված այսօրվա համաշխարհային ներդրումների մոտ 20 տոկոսը:
Հենց դրա պատճառով միայն հուլիս ամսվա ընթացքում եվրոն դոլարի հանդեպ աճեց մոտ 5 տոկոսի չափով:
Սակայն եթե հաշվենք, որ եվրոն ունի աճի բնական սահմանափակում, ապա ըստ փորձագետների ներդրողները փորձելու են դոլարից փախչել դեպի ոսկի, մինչև որ աշխարհում ի հայտ գա նոր համաշխարհային տարադրամ:
Սակայն քանի որ մոտ ժամանակահատվածում դա չի լինի, նշանակում է, որ ոսկու գինը շարունակելու է աճել: Նույնիսկ պանդեմիայի ավարտը չի կանգնեցնելու այդ աճը և այն պարզապես կարող է դանդաղեցնել այդ աճը:
Իսկ մենք մինչ այսօր Ամոլսար ենք «խաղարկում»
Այս պայմաններում, երբ Հայաստանի տնտեսությունն գտնվում է աղետի մեջ, երբ կրճատվել է սպառողական շուկան, արտահանումն ու ներկրումը: Երբ հայտնի չէ, թե ինչ է լինելու վաղը մեր տնտեսության հետ, մենք բոլոր խաղերը խաղացած, այսօր քննարկում ենք, թե պե՞տք է արդյոք բացել Ամուլսարը:
Պարզ է, եթե այն կարող է վնաս հասցնել Սևանին և Ջերմուկին, ապա այն պետք է փակել: Սակայն, եթե այդ վնասները տեսանելի չեն, ապա անհասկանալի է, թե ինչու պիտի չաշխատի այս հանքը, որի մեջ տարբեր գնահատականներով թաղված է մոտ 5 մլրդ դոլարի ոսկի:
Ինչ է մենք շա՞տ հարուստ երկիր ենք, որ շռայլորեն արհամարենք այս գործոնը:
Հասկանալի է, որ Գերմանիան իրեն կարող է թույլ տալ, օրինակ, փակել իր բոլոր ԱԷԿ-ները, սակայն մենք մեզ դա թույլ չենք կարող տալ, քանզի գերմանացիների նման հարուստ չենք և մեր ԱԷԿ-ին այլընտրանք չունենք:
Նույնը հանքերի շահագործման հարցն է: Եթե մենք կարողանանք դիվերսիֆիկացնել մեր տնտեսությունը, ապա ապագայում կկարողանանք հրաժարվել հանքերի շահագործումից: Իսկ այսօր, երբ կանգնած ենք լուրջ վտանգների առջև, սկսած տնտեսական կոլապսի վտանգից, մինչև անվտանգության խնդիրներ, հանքերի շահագործումից հրաժարվելը մեզ համար կարող է լինել ինքնասպանության նման մի բան:
Եվ թող ոչ մեկ չասի, թե մենք չենք սիրում մեր բնությունը: Ավելին ենք սիրում, քան բոլոր այն պոպուլիստները, որոնց համար երկրի մակրոխնդիրները զրոյական արժեք ունեն:
Սա է իրականությունը:
Դավիթ Մկրտչյան
